Σπάνιος τάφος με σκελετούς 5.000 ετών αποκαλύφθηκε στη Σκωτία

Τα ερείπια ενός «απίστευτα σπάνιου» τάφου ηλικίας 5.000 ετών αποκαλύφθηκαν σε ένα από τα σκωτσέζικα νησιά Ορκάδες (Orkney), ανέφεραν τα Εθνικά Μουσεία της Σκωτίας σε ανακοίνωσή τους την Τρίτη (24/10).
Η ανασκαφή στο Χολμ, στο νησί Μέινλαντ, αποκάλυψε μια πέτρινη κατασκευή προσβάσιμη μέσω ενός περάσματος μήκους 7 μέτρων και ίχνη ενός λιθοσωρού που θα το κάλυπτε, «το αποκορύφωμα της νεολιθικής μηχανικής στη βόρεια Βρετανία», όπως ανέφερε η ανακοίνωση.
Δεκατέσσερις αρθρωτοί σκελετοί ανδρών, γυναικών και παιδιών, καθώς και άλλα ανθρώπινα λείψανα, ανακαλύφθηκαν σε ένα από τα έξι μικρότερα πλευρικά κελιά που περιβάλλουν έναν μεγάλο πέτρινο θάλαμο.
«Στη Νεολιθική εποχή, θα ήταν ένας απίστευτα εντυπωσιακός τύμβος διαμέτρου 15 μέτρων. Αυτά τα κελιά είναι πραγματικός άθλος της μηχανικής», δήλωσε στο CNNi ο αρχαιολόγος Χιούγκο Άντερσον-Γουάιμαρκ.
Δύο από τους σκελετούς είχαν τοποθετηθεί έτσι ώστε να είναι σχεδόν αγκαλιασμένοι μεταξύ τους, με δύο παιδιά τοποθετημένα πάνω από τα κεφάλια τους.
«Η διατήρηση τόσων πολλών ανθρώπινων λειψάνων σε ένα μέρος του μνημείου είναι εκπληκτική, ειδικά από τη στιγμή που η πέτρα έχει ως επί το πλείστον λεηλατηθεί για οικοδομικό υλικό», ανέφερε η αρχαιολόγος Βίκι Κάμινγκς.
«Είναι απίστευτα σπάνιο να βρίσκει κανείς τέτοιες ταφικές αποθέσεις, ακόμη και σε καλά διατηρημένους θαλαμωτούς τάφους και τα λείψανα αυτά θα δώσουν νέες γνώσεις για όλες τις πτυχές της ζωής αυτών των ανθρώπων», πρόσθεσε.
Μόνο 12 άλλοι παρόμοιοι τάφοι είναι γνωστό ότι υπάρχουν στα Όρκνεϊ. Οι περισσότεροι από αυτούς παραμένουν ορατοί στο τοπίο – σε αντίθεση με αυτή την τελευταία ανακάλυψη που ήταν θαμμένη κάτω από το έδαφος.
Καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό στα τέλη του 18ου ή στις αρχές του 19ου αιώνα προκειμένου να εξασφαλιστούν πέτρες για την οικοδόμηση μιας αγροικίας, σύμφωνα με την ανακοίνωση, αλλά μεταγενέστερες υποτυπώδεις ανασκαφές το 1896 αποκάλυψαν οκτώ σκελετούς και ώθησαν τον τοπικό αρχαιολόγο Τζέιμς Γουόλς Κούρσιτερ να υποθέσει ότι επρόκειτο για ερειπωμένο τάφο.

Ο τάφος καταστράφηκε σε μεγάλο βαθμό στα τέλη του 18ου ή στις αρχές του 19ου αιώνα προκειμένου να εξασφαλιστούν πέτρες για την οικοδόμηση μιας αγροικίας National Museums Scotland© Παρέχεται από: CNN.gr

Τα έγγραφα που φυλάσσονται σε μια ιδιωτική συλλογή σημειώσεων του Κούρσιτερ περιείχαν περισσότερα στοιχεία που επέτρεψαν στους αρχαιολόγους να πραγματοποιήσουν γεωφυσική έρευνα με την ελπίδα να εντοπίσουν τον τάφο.

«Ήταν μεγάλη έκπληξη να κάνουμε αυτή την ανακάλυψη», δήλωσε ο Άντερσον-Γουάιμαρκ. «Πρόκειται για ένα τόσο μεγάλο πράγμα, αλλά παρόλα αυτά σήμερα είναι απλώς ένα χωράφι με γρασίδι. Δεν υπάρχει τίποτα στην επιφάνεια που να υποδηλώνει ότι αυτός ο τάφος υπήρξε ποτέ εκεί, αλλά κάποτε θα ήταν ένα απίστευτο μνημείο. Είμαστε τυχεροί που μας άφησαν αρκετό από αυτό».

Με πληροφορίες από: Skeletons unearthed in ‘incredibly rare’ 5,000-year-old Scottish tomb by Issy Ronald, CNN

msn.com

Τα Μοναδικά Σπίτια των Αρχαίων που Δεν “Σκούπισε” ο Χρόνος Βρίσκονται σε ένα Κακοτράχαλο Βουνό της Ηπείρου

Πριν από 24 αιώνες, ο προπάππους του Μεγαλέξανδρου, ο Αλκέτας Α΄, έχτισε στο Όρραον μία πέτρινη πόλη-φρούριο.

Οικία Α

Τόπος γυμνός, απόκρημνος. Πέτρα πάνω στην πέτρα. Όραση όμως ανοικτή, πεδίο ελεύθερο μέχρι τη θάλασσα, τον Αμβρακικό κόλπο και το Ιόνιο πέλαγος μετά.

Για αυτό και Όρραον το όνομά του - αν είσαι εδώ τα μάτια φτάνουν μακριά, εποπτεύουν ανεμπόδιστα. Για αυτό πριν από 24 αιώνες, ο προπάππους του Μεγαλέξανδρου, ο Αλκέτας Α΄, βασιλιάς των Μολοσσών της Ηπείρου, έκτισε εδώ μία πέτρινη πόλη-φρούριο που ακόμα ο χρόνος δεν “σκούπισε”- δεν εξαφάνισε όπως, μάλλον, με τις δικές μας πλαστικές πολιτείες θα συμβεί.
Σε αυτόν τον άσημο σήμερα, άγνωστο τόπο, διασώζονται τα καλύτερα διατηρημένα σπίτια της ελληνικής αρχαιότητας- οι οικίες Α, Β και Γ, το κτίριο Δ, όλα ορθώνονται μέχρι το ύψος της στέγης. Αιφνιδιάζεσαι όπως τα αντικρίζεις απροσδόκητα, καταμεσής μιας φαινομενικής ερημιάς, σαν στη μέση του πουθενά. Η λιθοδομή τους, τόσους αιώνες μετά, παραμένει αψεγάδιαστη, ξερολιθιά αλφαδιασμένη με τέλεια γεωμετρική ακρίβεια από τον αρχαίο μάστορα.

Στον ελλαδικό χώρο το Όρραον αποτελεί μοναδικό σημείο.

Είσοδος στον οικισμό

Γιατί από την περίοδο της αρχαιότητας κρατήθηκαν μέχρι τις μέρες μας ναοί, θέατρα και στάδια, δρόμοι και υδραγωγεία. Αλλά τα σπίτια των ανθρώπων, πέσανε. Χαθήκαν. «Βρίσκουμε μόνο τα θεμέλιά τους, άντε έως και το κάτω τμήμα των τοίχων. Μέχρι εκεί», λέει η αρχαιολόγος Ανθή Αγγέλη, προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πρέβεζας, που έχει εργαστεί συστηματικά για την ανάδειξη του αρχαίου οικισμού. «Οι αρχαίοι Έλληνες έκτιζαν με πέτρα μέχρι ένα χαμηλό ύψος, στα 70- 80 εκατοστά», συνεχίζει η ίδια. «Συνέχιζαν μετά με ωμές πλίνθους, ούτε καν ψημένα τούβλα, όπως οι Ρωμαίοι. Αυτά τα “πλινθιά” με την πάροδο των χρόνων επέστρεφαν στην κατάσταση του πηλού, γίνονταν πάλι άργιλος και εξαϋλώνονταν εντέλει».
Στο Όρραον, όμως, η αρχαιολόγος εξηγεί ότι έκτισαν εξολοκλήρου με πέτρα μέχρι το ταβάνι, μέχρι τη σκεπή. Η εξόρυξη του λίθου εκεί ήταν εύκολη, στο διπλανό Ξηροβούνι υπάρχουν μέχρι σήμερα μεγάλα λατομεία της ίδιας πέτρας.

Οικία

Και εγένετο το Όρραον: μία μικρή, πέτρινη πόλη πάνω στα βουνά. Περίκλειστη από ισχυρό τείχος και γκρεμούς. Μια πόλη-κάστρο.

Περίπου εκατό σπίτια, με γκρίζους, φαρδείς ογκόλιθους για τοίχους, σαν επιμέρους οχυρά μες στο μεγάλο φρούριο. Το ένα σπίτι δίπλα στο άλλο, σχημάτιζαν οικοδομικά τετράγωνα που διακόπτονταν από στενούς δρόμους που τέμνονταν σε άψογες, ορθές γωνίες. Βάσει σχεδίου: ώστε σε καιρό πολέμου, εάν το τείχος έπεφτε κατά την πολιορκία, μέσα, η πόλη θα γινότανε λαβύρινθος φριχτός για κάθε εισβολέα.Ζητάω από την Ανθή Αγγέλη να μου δώσει μια εικόνα των ανθρώπων και της ζωής στο Όρραον.
«Στο Όρραον κατοικούσαν Μολοσσοί», απαντάει. «Το φύλο των Μολοσσών ήταν στενά δεμένο με την κτηνοτροφία, ήταν ποιμένες, κυρίως - και αγρότες. Στο Όρραον βρέθηκαν γεωργοκτηνοτροφικά εργαλεία, όπως σιδερένια ψαλίδια για την κουρά των προβάτων, αργαλειοί επίσης, για την ύφανση του μαλλιού. Και, μάλλον, οι αρχαίοι εκείνοι άνθρωποι καλλιεργούσαν μια μικρή πεδιάδα εκεί που σήμερα βρίσκεται το χωριό Αμμότοπος».

Όρραον τοπίο

Δεν ήταν όμως ένας οικισμός ποιμένων μόνο - η φρουριακή εντύπωση που δίνει το Όρραον δεν είναι τυχαία. Όπως μου λέει η κ. Αγγέλη, το Όρραον κτίστηκε εξαρχής ως πόλη-κάστρο, ως ένα μικρό μεθοριακό φρούριο των Μολοσσών. Είχε στρατηγική θέση, έλεγχε το πέρασμα στην χώρα των Μολοσσών.

Από τον Αμβρακικό κόλπο και τη θάλασσα, στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων: την ίδια αρχαία στράτα ακολουθεί σήμερα ο αυτοκινητόδρομος της Ιονίας Οδού. Οι κάτοικοι του Όρραον αυτό το διαχρονικό, φυσικό πέρασμα των “ξένων” προς τη χώρα τους, αλλά και την δική τους πρόσβαση στη θάλασσα, επιτηρούσαν και προστάτευαν. Ήταν διαρκώς και οπλίτες.
Σε όλους τους τάφους που έχουν ανασκαφεί στο νεκροταφείο της μικρής πόλης βρέθηκαν όπλα, όπως λόγχες και σπαθιά. Οι σκελετοί τους βρίσκονται στις αποθήκες του (εξαιρετικού) Αρχαιολογικού Μουσείου της Άρτας και αν κάποτε γίνει ανάλυση του γενετικού υλικού, θα μάθουμε περισσότερα πράγματα για αυτούς τους ανθρώπους και την κοινότητά τους. «Σώσανδρος» ήταν το όνομα ενός, όπως μαρτυρά η επιτύμβια στήλη που βρέθηκε στον τάφο του: ωραίο όνομα, αλληγορικό σχεδόν για την ανθρώπινη κατάσταση, οξύμωρο για έναν νεκρό και η πέτρινη επιγραφή του ήτανε «κεντημένη» με κλαδιά από κισσό και δρυ.

Το γκρεμισμένο τείχος.

Παρατηρώ το πεσμένο τείχος που είχε έως τρία μέτρα πλάτος και οχτώ ορθογώνιους πύργους - τεράστιες σωροί από πέτρες διαγράφουν επακριβώς την ίδια περίμετρό του, δύο χιλιάδες χρόνια τώρα. Παραμένουν έτσι από το 168 π.Χ. οπότε το τείχος κατέστρεψαν οι ρωμαϊκές λεγεώνες, γκρεμίζοντας το ως τα θεμέλια. Το Όρραον είχε αποφασίσει να αντισταθεί στην επεκτατική αυτοκρατορία. Ήταν μια από τις λίγες πόλεις που το τόλμησαν. Έπρεπε να πληρώσει το τίμημα.
Περίπου δυο χιλιάδες άνθρωποι ζούσαν εδώ. Μέχρι τη ρωμαϊκή κατάκτηση το Όρραον ήταν ήδη ένα μικρό άστυ διακοσίων ετών- και συνέχισε να κατοικείται για τον επόμενο περίπου ενάμιση αιωνα. Το 31 π.Χ. ο Οκταβιανός Αύγουστος ανάγκασε τους κατοίκους να μετοικήσουν στη Νικόπολη - τους «απήγαγε» στη λαμπρή πόλη που έκτισε ως επινίκια του μεγαλύτερου θριάμβου του, όταν κατατρόπωσε την Κλεοπάτρα και τον Αντώνιο στο κοντινό Άκτιο.
Η μικρή πόλη ερήμωσε. Από τα εκατό σπίτια, παρά την πέτρα και την τέχνη που είχανε φτιαχτεί, τα περισσότερα, μες στους αιώνες γκέμισαν. Τυμβωρύχοι σύλλησαν τους τάφους και η φύση έκανε κι αυτή τη δουλειά της: εξαπλώθηκε. «Μέχρι και σήμερα, το Όρραον δεν έχει ανασκαφεί συστηματικά», λέει η Ανθή Αγγέλη. «Με εξαίρεση την οικία Α. και το κτίριο Δ., ο υπόλοιπος χώρος δεν έχει ερευνηθεί. Θεωρητικά, εδώ υπάρχει πεδίο δόξης λαμπρό για όποιον εξασφαλίσει τους πόρους και ξεκινήσει μια συστηματική ανασκαφή».

Το κτίριο Δ

Πάντως, ο αρχαιολογικός χώρος είναι επισκέψιμος. Το κτίριο Δ., δημόσιο κτίριο της αρχαίας κοινότητας, στέκει σχεδόν αυτούσιο, όπως κτίστηκε τότε. Λείπει μόνο η σκεπή - αλλά φαίνονται ακόμη στη λιθοδομή οι θέσεις όπου «κούμπωναν» τα ξύλινα δοκάρια της.

Η δεξαμενή

Η πέτρινη δεξαμενή που συγκέντρωνε το νερό της βροχής είναι κι αυτή απείραχτη απ’ τον χρόνο - και μπορείς να κατέβεις την πέτρινη σκάλα έως τον πυθμένα της, όπως οι άνθρωποι που τσέκαραν τη στάθμη του νερού, τότε. Και το καλντερίμι ανάμεσα στις οικίες Β. και Γ. είναι σταθερό κι αυτό, απαράλλαχτο σχεδόν: οι ίδιοι πέτρινοι τοίχοι εκατέρωθεν, ίδιο το φως και οι σκιές.

Καλντερίμι

«Εδώ και τρία χρόνια το Πανεπιστήμιο του Darmstadt (Γερμανία) υλοποιεί στο Όρραον το ερευνητικό πρόγραμμα ΦΩΣ 4D για τις συνθήκες φωτισμού στα αρχαία σπίτια», σημειώνει η Ανθή Αγγέλη. Οι γερμανοί επιστήμονες επισκέπτονται τον αρχαιολογικό χώρο αρκετές φορές κατά τη διάρκεια του χρόνου και πραγματοποιούν μετρήσεις για να κατανοήσουν πως φωτίζονταν τα αρχαία ελληνικά σπίτια κατά τη διάρκεια της μέρας, από το φυσικό φως δηλαδή. Πως εξασφάλιζαν οι άνθρωποι ότι τα σπίτια τους θα έχουν επαρκή φωτισμό, αλλά θα προστατεύονταν κιόλας από τις καιρικές συνθήκες: τη βροχή, τον άνεμο, το κρύο;
«Επέλεξαν τρεις πόλεις του αρχαίου κόσμου», λέει η κ. Αγγέλη. «Την Όστια στην Ιταλία, την Έφεσσο στη Μικρά Ασία και το Όρραον στην Ελλάδα. Αυτό δείχνει τη σημασία και τη μοναδικότητά του - δεν υπάρχει άλλος οικισμός στον Ελλαδικό χώρο με οικίες τόσο καλοδιατηρημένες ώστε να πραγματοποιηθεί μια τέτοια έρευνα».

Οικία Α έξω γωνία.

Μπαίνοντας στον αρχαιολογικό χώρο, αν ακολουθήσεις το μονοπάτι στα δεξιά σου, θα βρεθείς στην οικία Α.. Και αμέσως θα καταλάβεις πόσο δίκιο έχει η ελληνίδα αρχαιολόγος και οι γερμανοί συνάδελφοί της. Η οικία Α., σπίτι αγροτοκτηνοτρόφων, όπως απέδειξε η αρχαιολογική έρευνα, είναι, πράγματι, ένα καταπληκτικό παράδειγμα σωζόμενου αρχαίου σπιτιού. Κτίστηκε περίπου όταν ιδρύθηκε ο οικισμός και εξακολούθησε να κατοικείται μέχρι το τέλος της ανθρώπινης παρουσίας εκεί. Τότε, οι τελευταίοι του κάτοικοι ζούσαν σε ένα σπίτι ήδη τριακοσίων χρονών.
Ολοπέτρινο, δίπατο κτήριο, τότε, με εσωτερική σκάλα που οδηγούσε στον επάνω όροφο.

Μεγάλο σπίτι: 293 τ.μ. - τα δωμάτια του, οι επιμέρους χώροι δεν άλλαξαν ποτέ διαρρύθμιση. Παρέμειναν όπως όταν ξεκίνησε να πρωτοκατοικείται και, μέχρι σήμερα, είναι απόλυτα διακριτά και εμφανή. Μπορείς, ακόμη, να μπεις σε αυτό το σπίτι, να το περπατήσεις: από την υπαίθρια αυλή του με τους κίονες, μέχρι το «σκοτεινό δωμάτιο», εκεί που οι γυναίκες δούλευαν τον αργαλειό.

Το εσωτερικό τής οικίας.

Οι αρχαιολόγοι έχουν αναγνωρίσει κάθε δωμάτιο του Σπιτιού Α.: το υπνοδωμάτιο του ζευγαριού, τον «λουτρώνα», που είχε δάπεδο από αδιάβροχο κονίαμα, τον «οίκο» όπου δούλευαν πολλές γυναίκες μαζί (στο μαγείρεμα γύρω από την εστία ή υφαίνοντας), τον «ανδρώνα» όπου ο οικοδεσπότης διοργάνωνε τα γλέντια του, τα «συμπόσιά» του: εκεί, περιμετρικά των τοίχων, υπήρχαν επτά κλίνες για τους καλεσμένους. Η «γυναικωνίτις» όπου ζούσαν οι γυναίκες, όπως και οι κοιτώνες των δούλων, βρίσκονταν στον πάνω όροφο.
Πατριαρχική, συντηρητική η κοινωνία του Όρραον, κόσμος με δούλους - αυταρχική, συχνά βίαιη σε ακρότατα όρια η ζωή, χιλιάδες χρόνια χειρότερη από τη σημερινή δική μας. Που μπορεί να είναι λειψή κι αυτή αλλά ακόμα και όταν βρισκόμαστε σε τέτοιους τόπους, σαν κινηματογραφικά σκηνικά, ας μην εκτρέπεται η συγκίνηση για την ανθρώπινη κατάσταση μέσα στον χρόνο σε φτηνό μελό, σε ανόητη και -για εμάς τους σύγχρονους ανθρώπους- άδικη νοσταλγία. Γεννηθήκαμε σε θέση πλεονεκτικότερη μέσα στην Ιστορία και από τον Αύγουστο Οκταβιανό. Με λίγη τύχη είναι στο χέρι μας να ζήσουμε καλύτερα.

Η θέα από το παράθυρο στην οικία Α.

Από το παράθυρο του Σπιτιού Α. φαίνεται ο αυτοκινητόδρομος του 2023, με τα αυτοκίνητα που τρέχουν, σα να ανεβαίνει με ταχύτητα από τη θάλασσα στο βάθος. Η απουσία της στέγης αφήνει τον ουρανό να «μπαίνει» στο αρχαίο σπίτι. Μέρα με διακυμάνσεις, στο τέρμα του καλοκαιριού, έχει ήλιο που εναλλάσσεται με στάλες βροχής αλλά το φως είναι καθαρό, διαυγές - και ένα ζευγάρι γερακιών υπερίπταται.
Τι έμεινε στον τόπο αυτό από τους ανθρώπους, τις οικογένειες, τις γενιές που έζησαν στο Σπίτι Α.; 

Τι κράτησε στον χρόνο; 

Η τέχνη της πέτρας σίγουρα - τα «μπουλούκια» των ηπειρωτών μαστόρων ήτανε φημισμένα σε όλα τα Βαλκάνια για τους πολλούς επόμενους αιώνες. Εν μέρει η γλώσσα τους, ως εκφορά του λόγου και ηχόχρωμα: Γιατί οι Μολοσσοί μιλούσαν τη βορειοδυτική δωρική διάλεκτο, «βαριά» δωρικά δηλαδή. Ηπειρώτικα. Και τα σκυλιά τους, τα ποιμενικά μολοσσικά σκυλιά που θαύμασαν οι Ρωμαίοι ποιητές και ιστορικοί για το θάρρος, τον τσαμπουκά τους απέναντι και σε αγέλες λύκων. «Ακόλωτα», στοιβαρά.

Παράθυρο οικίας Α

Προσπαθώ να έρθω στη θέση των σκληροτράχηλων, πριμιτίφ αρχαίων εκείνων ανθρώπων όταν από το ίδιο παράθυρο που σήμερα έχει θέα τον αυτοκινητόδρομο, αυτοί έβλεπαν τις ρωμαϊκές λεγεώνες να ανεβαίνουν το βουνό, σιδηρόφρακτες.

Αν είχε αυτό το περίεργο φως που έχει σήμερα, οι πανοπλίες θα λαμπίριζαν σποραδικά.

Κείμενο
Αλέξης Γαγλίας
vice.com/

Έχεις γράμμα από την λάσπη!

         

“Χθες, Κυριακή, ήταν η 4η μέρα που η ομάδα εθελοντών της Greenpeace βρισκόταν στο χωριό Φαλάνη του Δήμου Λάρισας.

Γύρω στις 5 το απόγευμα και ήδη αποκαμώμενοι, μας ζητήθηκε να βοηθήσουμε σε ένα σπίτι ηλικιωμένων που δεν είχε πάει κανένας μέχρι εκείνη τη στιγμή.

Αρχικά σκεφτήκαμε να το αναβάλουμε για την επόμενη το πρωί αλλά τότε μας προσέγγισε η γιαγιά που έμενε στο σπίτι αυτό και μας παρακάλεσε να βοηθήσουμε.

Τότε απλώς κοιταχτήκαμε μεταξύ μας και κάναμε αναστροφή.

Οι δύο ηλικιωμένοι άνοιξαν το σπίτι τους και μπήκαμε μέσα, τότε η ανυπόφορη μυρωδιά μας χτύπησε για άλλη μία φορά κατά πρόσωπο.

Το πότε και το πώς πετάξαμε έξω καναπέδες, κρεβάτια, πολυθρόνες και όλο τους το βιος ούτε που το καταλάβαμε… 

Το βουρκωμένο βλέμμα αυτών των ανθρώπων που “φώναζε” για βοήθεια, το οποίο στη συνέχεια πλημμύρισε από ευγνωμοσύνη για την ανταπόκρισή μας, γέννησε την ελπίδα.

Μας γέμισαν ευχές, αγκαλιές, και μέσα στη δυστοπία αυτή που ζουν μας κέρασαν και ...μελιτζανόπιτα με πλιγούρι! Δεν έχουμε ξαναφάει πιο νόστιμο φαγητό, φαγητό ψυχής.

Επιστρέφοντας πια προς το ξενοδοχείο, φεύγοντας από τη Φαλάνη, ο ήλιος έδυε στα πλημμυρισμένα χωράφια και νιώσαμε πως ζουμε σε ένα σκηνικό απόκοσμο αλλά συνάμα μεγαλειώδες.

Η ομορφιά μέσα στη δυστοπία”.

εθελοντές Greenpeace Greece

Όσο διαβάζεις αυτές τις γραμμές, ομάδα εθελοντών της Greenpeace βρίσκεται σε αποστολή στην πλημμυρισμένη Θεσσαλία, παρέχοντας βοήθεια στους κατοίκους της περιοχής, καταγράφοντας δεδομένα και αποτυπώνοντας με την κάμερά μας την απόγνωση και το βάθος της καταστροφής.

Δες παρακάτω μερικές από τις εκατοντάδες εικόνες που καταγράφουμε

   ☟

Η Greenpeace δέχεται δωρεές μόνο από φυσικά πρόσωπα και όχι από εταιρείες, κυβερνήσεις, πολιτικά κόμματα ή ευρωπαϊκά προγράμματα.

Χάρη σε ανθρώπους σαν εσένα, παραμένουμε ανεξάρτητοι και αναλαμβάνουμε δράση χωρίς περιορισμούς!

          ΚΑΝΕ ΔΩΡΕΑ

The classic Mediterranean vacation spot that sits over a live volcano (Το κλασικό μεσογειακό μέρος διακοπών που βρίσκεται πάνω από ένα ζωντανό ηφαίστειο)

Santorini is known for its picture perfect locations -- but not all tourists know it sits on a live volcano.Nicolas Economou/NurPhoto/Getty Images

Elinda Labropoulou, CNN

Everywhere you look on Santorini, you’re reminded that you’re on a volcano. The lunar landscapes, the black and red beaches, the pebbles made of solidified lava. The Greek island’s transfixing beauty is a result of the area’s violent volcanic history.
Santorini is of course famous for its breathtaking crescent-shaped caldera, half of which is submerged – making it the only sunken caldera in the world. It was created by one of the largest known eruptions around 3,600 years ago. The explosion was so powerful that it wrecked Santorini’s ancient city of Akrotiri and dealt a fatal blow to the seafaring Minoan civilization, which had settled on the island at the time.
Today, Santorini – also known as Thira – is Greece’s foremost romantic playground with luxurious villas and resorts providing pampered getaways for A-listers and dreamlike settings for lavish weddings and photoshoots alike. The island’s steep volcanic cliffs, perched about 1,000 feet above sea level, create an impressive geological canvas with whitewashed houses balanced on the edge. No wonder it’s one of the most photographed locations on the planet.
Every evening, the island comes to a grinding halt for Santorini’s world-famous sunsets. The blue and white domed village of Oia gets packed as the golden hour draws in. As the sun begins to set behind the caldera’s cliffs, the sky transforms into a vivid display of red, orange, and pink hues. Thousands gasp as the last rays disappear in the sea.
Few realize that beneath the hypnotic kaleidoscope of colors lies an active volcano.
Secrets of the deep

Santorini is part of one of Europe's most important volcanic fields.Courtesy Ocean Exploration Trust

Santorini is part of the Hellenic Volcanic Arc, one of the most important volcanic fields in Europe which has seen over 100 eruptions over the past 400,000 years. The East Mediterranean’s most active underwater, and potentially dangerous, volcano, Kolumbo, is five miles northeast of Santorini and part of the same volcanic system.
Submerged in the Aegean Sea, Kolumbo has been quiet for nearly 400 years – but it is not asleep. The last time it erupted, in 1650, it killed 70 people and triggered a 40 foot tsunami. Strong earthquakes and aftershocks were recorded, along with toxic gas and plumes of smoke.
Scientists know Kolumbo exploding could cause great havoc. Some of the world’s biggest oceanographical expeditions have paid it a visit and monitoring has increased in the last 20 years. One of the largest US research vessels, the JOIDES Resolution deep drilling ship, traveled to Santorini for its first Mediterranean mission between December 2022 and February 2023.
Greek islands: How to choose the right one for your holiday
The formidable ship brought “an entire floating lab to the area,” says volcanologist and expedition co-chief Tim Druitt. Able to drill at over 8,000 meters (26,000 feet) beneath the surface of the sea, researchers collected previously unreached sediments to try and reconstruct the history of volcanism in the area.
The results – initial reports are expected later this year – should help scientists not only predict future eruptions, but also to reveal the behavior of other active volcanoes around the world that pose a threat to millions who live in their vicinity. The links between earthquakes and volcanoes are also being studied.

The deep-drilling JOIDES Resolution completed its first Santorini research trip in 2023.Thomas Ronge/IODP-JRSO

Evi Nomikou, a geological oceanographer at the University of Athens, has taken part in every expedition on her native Santorini for the last 20 years. “We are gradually putting together a geopuzzle [showing] which parts were [originally] land, which parts were water,” she says.
“If we can better understand past eruptions and their impact, we have a roadmap to better address future challenges.”
An extraterrestrial ocean

Evi Nomikou has been studying Santorini for 20 years.Antony Morris

The JOIDES Resolution expedition isn’t the first major study of the area. Nomikou says that the long-studied extreme conditions found at Kolumbo led NASA to fund a groundbreaking expedition in 2019. “At the bottom of its crater there is an extra-terrestrial ocean with life forms that can be found on other planets.”
The hostile environment, with its active hydrothermal vents spewing hot water and minerals, served as an ideal testing ground for new state-of-the-art technologies using Autonomous Underwater Vehicles. NASA tested submersibles that one day, it hopes, will be exploring alien oceans on moons of Jupiter and Saturn.
Another recent study also uncovered a previously undetected magma chamber beneath Kolumbo. Scientists believe that the chamber may also be key to understanding the seismic activity in this region.
Greece's Mykonos says it's ready to party like before Covid
Fuming volcanoes and bubbling craters also fired the imagination of Hollywood producers who chose Santorini as the opening location of adrenaline-pumped 2003 Hollywood blockbuster “Lara Croft: Tomb Raider – The Cradle of Life.” Using Santorini’s dramatic cliffs as a backdrop, Angelina Jolie found herself in hazardous situations in mysterious waters while looking for underwater treasure.
Jolie and then-husband Brad Pitt spent vacation time on Santorini following the shoot, and they’re not the only ones. The Kardashians, Lady Gaga and Shakira are among the celebrities who have splashed in Santorini’s crystal-clear waters. Every summer, mega yachts cruise back and forth between Santorini and Greece’s other celebrity magnet, the party island of Mykonos, their VIP passengers revealing their exclusive surroundings in glitzy posts.
Crater hikes and thermal springs

Santorini's beaches are beloved by visitors.Creative Touch Imaging Ltd./NurPhoto/Getty Images

Brangelina’s romance may be over, but Lara Croft’s adventurous spirit lives on in tourist boat excursions. They include a visit to the volcano of Nea Kameni: one of five islands that form the Santorini volcanic complex, and a national geological park in itself.
“The last eruption on Nea Kameni was in the 1950s,” says Marios Fytros, CEO of travel agency Santorini View. “Visitors love the thrill of hiking up to the crater of a volcano. It is one of our most popular excursions.” Boat tours continue with a swim at volcanic hot springs on nearby Palea Kameni island, followed by sundowners on deck facing Santorini’s cliffs.
Another popular tour, to the magnificent archaeological site of Akrotiri, serves as a sober reminder of volcanic force. The thriving Bronze Age city was destroyed by the eruption 3,600 years ago, which spewed out a nearly 20-mile high column of ash and rock, entombing the city. Some 1,700 years later, a similar disaster would destroy Pompeii.
With the ashes and lava removed, Akrotiri’s vividly colored frescoes today stand beautifully preserved.
A simmering volcano

Tourists can take boat trips to Nea Kameni, home to an active volcano.Alf/Moment RF/Getty Images

Thanks to its global fame, Santorini has seen some the biggest tourism investments in the country. Hilton and Nobu are among the brands to have arrived on the island in the past few years, and property prices are among the highest in Greece.
Yet geologists – who are closely monitoring Kolumbo – warn that it’s just a matter of time before a big eruption hits again.
Can wine help save Greece's Santorini from too much tourism?
However, “time” in geology years can be ultra-slow. So much so that one real estate agent on the island, who declined to be named, says that “volcanic activity never enters the conversation” when selling a property.
When it does erupt, Kolumbo is capable of producing an eruption column tens of miles high and is also liable to trigger a tsunami. Increased activity about 10 years ago raised concerns but it has since subsided.
“If we start seeing increased activity in Kolumbo then we need to be alert, says Druitt. “The good news is that volcanoes do give plenty of warning.”
Meanwhile, in 2020, Greece’s Civil Protection Agency unveiled a 185-page plan for addressing the consequences of a possible activation of Santorini’s volcanic group.
Volcanic food and wine

The island is known for its assyrtiko wine, grown in the volcanic soil.wjarek/iStockphoto/Getty Images

In their everyday life, locals have little time to think about the volcano beyond excursions. In summer, the island is packed. Overtourism remains one of the biggest challenges as Santorini’s unique morphology continues to bring in the crowds. Last year the International Union of Geological Sciences, in collaboration with UNESCO, included the caldera of Santorini in its first list of top 100 Geological World Heritage Sites.
Beyond hotels and restaurants, all business on the island is linked to the volcano. Locally made cosmetics are packed with minerals, and premium food ingredients are grown in unique soil. There is a museum dedicated to the Santorini cherry tomato, a Protected Designation of Origin product since 2006, and the island’s fava beans are considered the best in Greece.
Then there is Santorini’s most famous export after tourism: wine. Islanders say there’s more wine than water on Santorini.
About a fifth of the nearly 30 square mile island is taken up by vineyards, most of which grow assyrtiko, a native grape which produces white wines that are crisp, dry and – unsurprisingly – mineral.
The traditional “cave” houses dug into the volcanic rocks, called yposkafa, are prime nesting grounds for honeymooners seeking their dream vacation. But for Nomikou, who grew up on Santorini, it was Kolumbo that featured in her childhood dreams.
“I was greatly influenced by my grandfather’s and great grandfather’s stories. They remembered the smaller explosions at Nea Kameni,” she says.
“But they insisted that the one to worry about is ‘the one you can’t see’.”
“Gradually I realized there was another volcano, under water. A volcano more powerful, mysterious and dangerous. It is impossible to know if any of us will live through a big eruption but, at some point, there will be one.”
Santorini could one day be buried under a layer of ash once more. But for now – as visitors enjoy another stunning sunset over a glass of assyrtiko – the volcano keeps quiet.

edition.cnn.com

Όπου και αν κοιτάξετε τη Σαντορίνη, σας θυμίζει ότι βρίσκεστε σε ένα ηφαίστειο.
Τα σεληνιακά τοπία, οι μαύρες και κόκκινες παραλίες, τα βότσαλα από στερεοποιημένη λάβα.
Η συγκλονιστική ομορφιά του ελληνικού νησιού είναι αποτέλεσμα της βίαιης ηφαιστειακής ιστορίας της περιοχής.
Η Σαντορίνη είναι φυσικά διάσημη για την εντυπωσιακή καλντέρα σε σχήμα μισοφέγγαρου, η μισή από την οποία είναι βυθισμένη - καθιστώντας την τη μοναδική βυθισμένη καλντέρα στον κόσμο. Δημιουργήθηκε από μια από τις μεγαλύτερες γνωστές εκρήξεις πριν από περίπου 3.600 χρόνια.
Η έκρηξη ήταν τόσο ισχυρή που κατέστρεψε την αρχαία πόλη της Σαντορίνης, το Ακρωτήρι και έδωσε ένα θανατηφόρο πλήγμα στον ναυτικό μινωικό πολιτισμό, που είχε εγκατασταθεί στο νησί εκείνη την εποχή.
Σήμερα, η Σαντορίνη – γνωστή και ως Θήρα – είναι η πιο ρομαντική παιδική χαρά της Ελλάδας με πολυτελείς βίλες και θέρετρα που προσφέρουν περιποιημένες αποδράσεις για A-listers και ονειρικά σκηνικά για πλούσιους γάμους και φωτογραφήσεις. Οι απότομοι ηφαιστειογενείς βράχοι του νησιού, σκαρφαλωμένοι περίπου 1.000 πόδια πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, δημιουργούν έναν εντυπωσιακό γεωλογικό καμβά με ασβεστωμένα σπίτια ισορροπημένα στην άκρη.
Δεν είναι περίεργο που είναι μια από τις πιο πολυφωτογραφημένες τοποθεσίες στον πλανήτη.
Κάθε βράδυ, το νησί σταματάει για τα παγκοσμίου φήμης ηλιοβασιλέματα της Σαντορίνης.
Το γαλανόλευκο χωριό της Οίας με τρούλο γεμίζει καθώς πλησιάζει η χρυσή ώρα.
Καθώς ο ήλιος αρχίζει να δύει πίσω από τα βράχια της καλντέρας, ο ουρανός μεταμορφώνεται σε μια ζωντανή εμφάνιση κόκκινων, πορτοκαλί και ροζ αποχρώσεων.
Χιλιάδες λαχανιάζουν καθώς οι τελευταίες ακτίνες χάνονται στη θάλασσα.
Λίγοι συνειδητοποιούν ότι κάτω από το υπνωτικό καλειδοσκόπιο των χρωμάτων κρύβεται ένα ενεργό ηφαίστειο.

Τα μυστικά του βάθους

Η Σαντορίνη είναι μέρος του Ελληνικού Ηφαιστειακού Τόξου, ενός από τα σημαντικότερα ηφαιστειακά πεδία στην Ευρώπη που έχει δει πάνω από 100 εκρήξεις τα τελευταία 400.000 χρόνια. Το πιο ενεργό υποβρύχιο και δυνητικά επικίνδυνο ηφαίστειο της Ανατολικής Μεσογείου, το Κολούμπο, βρίσκεται πέντε μίλια βορειοανατολικά της Σαντορίνης και μέρος του ίδιου ηφαιστειακού συστήματος.
Βυθισμένο στο Αιγαίο Πέλαγος, το Kolumbo ήταν ήσυχο για σχεδόν 400 χρόνια – αλλά δεν κοιμάται. Την τελευταία φορά που εξερράγη, το 1650, σκότωσε 70 ανθρώπους και προκάλεσε τσουνάμι 40 ποδιών. Ισχυροί σεισμοί και μετασεισμοί καταγράφηκαν, μαζί με τοξικά αέρια και σωρούς καπνού.
Οι επιστήμονες γνωρίζουν ότι η έκρηξη του Κολούμπο θα μπορούσε να προκαλέσει μεγάλη καταστροφή. Μερικές από τις μεγαλύτερες ωκεανογραφικές αποστολές του κόσμου το επισκέφτηκαν και η παρακολούθηση έχει αυξηθεί τα τελευταία 20 χρόνια. Ένα από τα μεγαλύτερα ερευνητικά πλοία των ΗΠΑ, το σκάφος γεώτρησης JOIDES Resolution, ταξίδεψε στη Σαντορίνη για την πρώτη του αποστολή στη Μεσόγειο μεταξύ Δεκεμβρίου 2022 και Φεβρουαρίου 2023.
Το τρομερό πλοίο έφερε «ένα ολόκληρο πλωτό εργαστήριο στην περιοχή», λέει ο ηφαιστειολόγος και επικεφαλής της αποστολής Tim Druitt. Με τη δυνατότητα να τρυπήσουν σε πάνω από 8.000 μέτρα (26.000 πόδια) κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, οι ερευνητές συνέλεξαν ιζήματα που δεν είχαν φτάσει στο παρελθόν για να προσπαθήσουν να ανασυνθέσουν την ιστορία του ηφαιστειακού στην περιοχή.
Τα αποτελέσματα - οι αρχικές αναφορές αναμένονται αργότερα φέτος - θα βοηθήσουν τους επιστήμονες όχι μόνο να προβλέψουν μελλοντικές εκρήξεις, αλλά και να αποκαλύψουν τη συμπεριφορά άλλων ενεργών ηφαιστείων σε όλο τον κόσμο που αποτελούν απειλή για εκατομμύρια που ζουν στην περιοχή τους. Επίσης μελετώνται οι σχέσεις μεταξύ σεισμών και ηφαιστείων.
Η Εύη Νομικού, γεωλόγος ωκεανογράφος στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, έχει λάβει μέρος σε κάθε αποστολή στην πατρίδα της τη Σαντορίνη τα τελευταία 20 χρόνια. «Σταδιακά συντάσσουμε ένα γεωπαζλ [που δείχνει] ποια μέρη ήταν [αρχικά] στεριά και ποια μέρη ήταν νερό», λέει.
«Εάν μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τις προηγούμενες εκρήξεις και τον αντίκτυπό τους, έχουμε έναν οδικό χάρτη για την καλύτερη αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων».

Ένας εξωγήινος ωκεανός

Η αποστολή JOIDES Resolution δεν είναι η πρώτη σημαντική μελέτη της περιοχής.
Η Νομικού λέει ότι οι πολυμελετημένες ακραίες συνθήκες που βρέθηκαν στο Κολούμπο οδήγησαν τη NASA να χρηματοδοτήσει μια πρωτοποριακή αποστολή το 2019. «Στο κάτω μέρος του κρατήρα της υπάρχει ένας εξωγήινος ωκεανός με μορφές ζωής που μπορούν να βρεθούν σε άλλους πλανήτες».
Το εχθρικό περιβάλλον, με τους ενεργούς υδροθερμικούς αεραγωγούς που εκτοξεύουν ζεστό νερό και μέταλλα, χρησίμευσε ως ιδανικό πεδίο δοκιμών για νέες τεχνολογίες αιχμής που χρησιμοποιούν Αυτόνομα Υποβρύχια Οχήματα. Η NASA δοκίμασε υποβρύχια που μια μέρα, ελπίζει, θα εξερευνούν εξωγήινους ωκεανούς σε φεγγάρια του Δία και του Κρόνου.
Μια άλλη πρόσφατη μελέτη αποκάλυψε επίσης έναν θάλαμο μάγματος που δεν είχε ανιχνευθεί στο παρελθόν κάτω από το Κολούμπο. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο θάλαμος μπορεί επίσης να είναι το κλειδί για την κατανόηση της σεισμικής δραστηριότητας σε αυτήν την περιοχή.
Τα ατμισμένα ηφαίστεια και οι κρατήρες πυροδότησαν επίσης τη φαντασία των παραγωγών του Χόλιγουντ που επέλεξαν τη Σαντορίνη ως την τοποθεσία έναρξης του γεμάτου αδρεναλίνη Hol 2003
Το ειδύλλιο της Brangelina μπορεί να έχει τελειώσει, αλλά το περιπετειώδες πνεύμα της Lara Croft ζει στις εκδρομές με τουριστικά σκάφη. Περιλαμβάνουν επίσκεψη στο ηφαίστειο της Νέας Καμένης: ένα από τα πέντε νησιά που αποτελούν το ηφαιστειακό σύμπλεγμα της Σαντορίνης και ένα εθνικό γεωλογικό πάρκο από μόνο του.
«Η τελευταία έκρηξη στη Νέα Καμένη ήταν τη δεκαετία του 1950», λέει ο Μάριος Φύτρος, Διευθύνων Σύμβουλος του ταξιδιωτικού γραφείου Santorini View. «Οι επισκέπτες λατρεύουν τη συγκίνηση της πεζοπορίας μέχρι τον κρατήρα ενός ηφαιστείου. Είναι μια από τις πιο δημοφιλείς εκδρομές μας.»
Οι περιηγήσεις με σκάφος συνεχίζονται με κολύμπι σε ηφαιστειακές ιαματικές πηγές στο κοντινό νησί της Παλαιάς Καμένης, ακολουθούμενες από ηλιοβασιλέματα στο κατάστρωμα με θέα στους βράχους της Σαντορίνης.
Μια άλλη δημοφιλής περιήγηση, στον υπέροχο αρχαιολογικό χώρο του Ακρωτηρίου, χρησιμεύει ως μια νηφάλια υπενθύμιση της ηφαιστειακής δύναμης. Η ακμάζουσα πόλη της Εποχής του Χαλκού καταστράφηκε από την έκρηξη πριν από 3.600 χρόνια, η οποία εκτόξευσε μια στήλη στάχτης και βράχου ύψους σχεδόν 20 μιλίων, θέτοντας την πόλη. Περίπου 1.700 χρόνια αργότερα, μια παρόμοια καταστροφή θα κατέστρεφε την Πομπηία.
Με την απομάκρυνση της στάχτης και της λάβας, οι ζωηρές χρωματιστές τοιχογραφίες του Ακρωτηρίου σήμερα στέκονται όμορφα διατηρημένες.
Ένα ηφαίστειο που σιγοβράζει
Χάρη στην παγκόσμια φήμη της, η Σαντορίνη έχει δει μερικές από τις μεγαλύτερες τουριστικές επενδύσεις στη χώρα. Η Hilton και η Nobu είναι από τις μάρκες που έχουν φτάσει στο νησί τα τελευταία χρόνια και οι τιμές των ακινήτων είναι από τις υψηλότερες στην Ελλάδα.
Ωστόσο, οι γεωλόγοι - που παρακολουθούν στενά το Κολούμπο - προειδοποιούν ότι είναι θέμα χρόνου να χτυπήσει ξανά μια μεγάλη έκρηξη.
Μπορεί το κρασί να σώσει τη Σαντορίνη της Ελλάδας από τον υπερβολικό τουρισμό;
Ωστόσο, ο «χρόνος» στα γεωλογικά έτη μπορεί να είναι εξαιρετικά αργός.
Τόσο πολύ που ένας κτηματομεσίτης στο νησί, ο οποίος αρνήθηκε να κατονομαστεί, λέει ότι «η ηφαιστειακή δραστηριότητα δεν μπαίνει ποτέ στη συζήτηση» όταν πουλάει ένα ακίνητο.
Όταν εκραγεί, το Kolumbo είναι ικανό να δημιουργήσει μια στήλη έκρηξης ύψους δεκάδων μιλίων και είναι επίσης πιθανό να προκαλέσει τσουνάμι.
Η αυξημένη δραστηριότητα πριν από περίπου 10 χρόνια προκάλεσε ανησυχίες, αλλά έκτοτε έχει υποχωρήσει.
«Αν αρχίσουμε να βλέπουμε αυξημένη δραστηριότητα στο Κολούμπο, τότε πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση», λέει ο Druitt. «Τα καλά νέα είναι ότι τα ηφαίστεια δίνουν πολλές προειδοποιήσεις».
Εν τω μεταξύ, το 2020, η Ελληνική Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας παρουσίασε ένα σχέδιο 185 σελίδων για την αντιμετώπιση των συνεπειών μιας πιθανής ενεργοποίησης της ηφαιστειακής ομάδας της Σαντορίνης.

Ηφαιστειακή τροφή και κρασί

Στην καθημερινότητά τους, οι ντόπιοι έχουν λίγο χρόνο να σκεφτούν το ηφαίστειο πέρα από τις εκδρομές. Το καλοκαίρι το νησί είναι γεμάτο. Ο υπερτουρισμός παραμένει μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις, καθώς η μοναδική μορφολογία της Σαντορίνης συνεχίζει να φέρνει τα πλήθη.
Πέρυσι η Διεθνής Ένωση Γεωλογικών Επιστημών, σε συνεργασία με την UNESCO, συμπεριέλαβε την καλντέρα της Σαντορίνης στην πρώτη λίστα με τα 100 κορυφαία Μνημεία Γεωλογικής Παγκόσμιας Κληρονομιάς.
Πέρα από τα ξενοδοχεία και τα εστιατόρια, όλες οι επιχειρήσεις στο νησί συνδέονται με το ηφαίστειο. Τα τοπικά παρασκευασμένα καλλυντικά είναι γεμάτα με μέταλλα και τα κορυφαία συστατικά τροφίμων καλλιεργούνται σε μοναδικό έδαφος. Υπάρχει ένα μουσείο αφιερωμένο στο ντοματίνι Σαντορίνης, προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης από το 2006, και η φάβα του νησιού θεωρείται η καλύτερη στην Ελλάδα.
Στη συνέχεια, υπάρχει η πιο διάσημη εξαγωγή της Σαντορίνης μετά τον τουρισμό: το κρασί.
Οι νησιώτες λένε ότι υπάρχει περισσότερο κρασί από νερό στη Σαντορίνη.
Περίπου το ένα πέμπτο του σχεδόν 30 τετραγωνικών μιλίων του νησιού καταλαμβάνεται από αμπελώνες, οι περισσότεροι από τους οποίους καλλιεργούν το ασύρτικο, ένα γηγενές σταφύλι που παράγει λευκά κρασιά που είναι τραγανά, ξηρά και –δεν αποτελεί έκπληξη– ορυκτό.
Τα παραδοσιακά «σπηλαιώδη» σπίτια σκαμμένα στα ηφαιστειακά βράχια, που ονομάζονται υπόσκαφα, αποτελούν πρωταρχικούς τόπους φωλεοποίησης για νεόνυμφους που αναζητούν τις ονειρεμένες διακοπές τους. Αλλά για τη Νομικού, που μεγάλωσε στη Σαντορίνη, ήταν η Κολούμπο που εμφανίστηκε στα παιδικά της όνειρα.
«Επηρεάστηκα πολύ από τις ιστορίες του παππού και του προπάππου μου.
Θυμήθηκαν τις μικρότερες εκρήξεις στη Νέα Καμένη», λέει.
«Αλλά επέμεναν ότι αυτό για το οποίο πρέπει να ανησυχείτε είναι «αυτός που δεν μπορείτε να δείτε».
«Σταδιακά συνειδητοποίησα ότι υπήρχε ένα άλλο ηφαίστειο, κάτω από το νερό.
Ένα ηφαίστειο πιο ισχυρό, μυστηριώδες και επικίνδυνο.
Είναι αδύνατο να γνωρίζουμε αν κάποιος από εμάς θα ζήσει μια μεγάλη έκρηξη, αλλά, κάποια στιγμή, θα υπάρξει».
Η Σαντορίνη θα μπορούσε μια μέρα να θαφτεί ξανά κάτω από ένα στρώμα στάχτης. Αλλά προς το παρόν – καθώς οι επισκέπτες απολαμβάνουν ένα άλλο εκπληκτικό ηλιοβασίλεμα πάνω από ένα ποτήρι ασύρτικο – το ηφαίστειο παραμένει ήσυχο.

«Διεθνές Φόρουμ Σπαρτιατικών Σπουδών», Σπάρτη από τις 8 έως τις 11 Ιουνίου 2023

O Δήμος Σπάρτης, το Πανεπιστήμιο του Νότινγκαμ, το Κέντρο Σπαρτιατικών και Πελοποννησιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Νότινγκαμ και η Εταιρεία Σπαρτιατικών Σπουδών, ανακοινώνουν τη διεξαγωγή του Διεθνούς Φόρουμ Σπαρτιατικών Σπουδών που θα πραγματοποιηθεί στην πόλη της Σπάρτης από τις 8 έως τις 11 Ιουνίου 2023.

Συνδιοργάνωση: Δήμος Σπάρτης, Πανεπιστήμιο του Νότινγκαμ, Κέντρο Σπαρτιατικών και Πελοποννησιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου του Νότινγκαμ, Εταιρεία Σπαρτιατικών Σπουδών

Κορυφαίοι ακαδημαϊκοί, ιστορικοί ερευνητές και συγγραφείς, από τη Νέα Ζηλανδία, την Αυστρία, την Ιταλία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία και το Πακιστάν, θα βρεθούν από τις 8 έως τις 11 Ιουνίου στην πόλη της Σπάρτης, προκειμένου να συμμετέχουν στο Διεθνές Φόρουμ που στόχο έχει να φέρει ακαδημαϊκούς και επαγγελματίες από τους τομείς της αρχαιολογίας, της αρχαίας ιστορίας, των σπουδών υποδοχής, των συνταγματικών σπουδών και του δημοσίου δικαίου, του μάρκετινγκ και του τουρισμού σε μια ουσιαστική συζήτηση με τοπικούς φορείς χάραξης πολιτικής, άλλους ενδιαφερόμενους φορείς (πχ. τοπικούς συλλόγους, πολιτιστικές ομάδες, εμπορικά επιμελητήρια, κλπ), πολιτικούς, κυβερνητικούς φορείς και την ευρύτερη τοπική κοινότητα, προκειμένου να υποστηρίξουν την πολιτική και στρατηγική του Δήμου Σπάρτης για την εξασφάλιση μακροπρόθεσμων πολιτιστικών και τουριστικών οφελών για την πόλη.
Ο παγκόσμιος διάλογος που θα αναπτυχθεί τις ημέρες του συνεδρίου θα επικεντρωθεί σε τρεις κύριους άξονες:
Tην Σπαρτιατική παράδοση στον 21ο αιώνα
Tο Αρχαίο Σπαρτιατικό Σύνταγμα II: Μαθήματα για τη Σύγχρονη Πολιτική και τις Διεθνείς Σχέσεις
Tην Σπάρτη και Λακωνία, Πολιτιστική Κληρονομιά και τον Πράσινο Τουρισμό
Οι επίσημες γλώσσες της εκδήλωσης θα είναι τα αγγλικά και τα ελληνικά με ταυτόχρονη διερμηνεία.
Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε για τη συνεργασία τους τη Βρετανική Σχολή Αθηνών και τη Διευθύντρια της Σχολής καθ. Rebecca Sweetman, το Πανεπιστήμιο του Salzburg και τον καθηγητή σύγχρονης ιστορίας κο Ian Macgregor Morris,, το Σαiνοπούλειο Ίδρυμα, τoν Ευρωπαϊκό Οργανισμό Δημοσίου Δικαίου και τον Πρόεδρό του τον φίλτατο καθηγητή Σπυρίδωνα Φλογαίτη, και το Reed College στη Αμερική και την καθηγήτρια αρχαίας Ιστορίας κα Ellen Millender.
Είμαστε επίσης ευγνώμονες στην Εταιρεία για την Προώθηση των Ελληνικών Σπουδών με βάση το Ηνωμένο Βασίλειο και το Υπουργείο Πολιτισμού για τη χρηματοδότηση της εκδήλωσης, και τους χορηγούς επικοινωνίας κο Πέτρο Καπερναράκο και το Vachos Radio με τον οποίο συνεργαζόμαστε και στη ζωντανή μετάδοση της διαδικτυακής μας σειράς Sparta Live!, καθώς επίσης και τον Λακωνικό Τύπο και την Ένωση Ανταποκριτών Ελληνικού Τύπου Εξωτερικού.
Αυτή η διεθνής εκδήλωση ακαδημαϊκού ενδιαφέροντος, δικτύωσης, χάραξης πολιτικής και συμμετοχής του κοινού γιορτάζει τη μοναδική συνεργασία μεταξύ του Πανεπιστημίου του Νότινγκαμ και του Δήμου Σπάρτης που ξεκίνησε το 2006.


Για το Δήμο Σπάρτης
Πέτρος Γ. Δούκας

Για το Πανεπιστήμιο του Νότινγχαμ
Χρυσάνθη Γάλλου

Για την Εταιρεία Σπαρτιατικών Σπουδών
Θάνος Βλήτας

Δείτε το Πρόγραμμα του Συνεδρίου

Παρακάτω θα βρείτε την επίσημη ιστοσελίδα που δημιουργήθηκε για τις ανάγκες του συνεδρίου
https://www.nottingham.ac.uk/conference/fac-arts/humanities/classics-and-archaeology/interational-spartan-studies-forum/index.aspx?fbclid=IwAR1vwArYS7yacm9NO9Njov8BgUkyywoRLroW1c2l7gBC6uVa4NG4vV6EwA4

Πηγή: spartorama.gr/

Ενα μυκηναϊκό ανάκτορο στη Σπάρτη.

Ένα νέο μυκηναϊκό ανάκτορο φέρνουν στο φως στην πεδιάδα της Σπάρτης οι αρχαιολογικές έρευνες που πραγματοποιούνται από το 2009 στο λόφο του Αγίου Βασιλείου, κοντά στο χωριό Ξηροκάμπι Λακωνίας. Κατά την ανασκαφική έρευνα ανευρέθησαν επίσης πολλές πινακίδες Γραμμικής Β' Γραφής, της πρώτης δηλαδή καταγραφής της ελληνικής γλώσσας.
Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση του το υπουργείου Πολιτισμού, οι γραπτές αυτές μαρτυρίες συνιστούν το πολυτιμότερο εύρημα της ανασκαφής, που καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό καθώς εντάσσεται στη σφαίρα της πρωτοϊστορίας για τον ελληνικό χώρο, όπου τα γραπτά τεκμήρια είναι ελάχιστα.
Η ανασκαφή στον 'Αγιο Βασίλειο διεξάγεται τα τελευταία χρόνια υπό τη διεύθυνση της επίτιμης Εφόρου Αρχαιοτήτων κυρίας Αδαμαντίας Βασιλογάμβρου και χαρακτηρίζεται ως μία από τις πιο σπουδαίες συστηματικές ανασκαφές στον τομέα της ελληνικής πρωτοϊστορίας.

Συγκεκριμένα, με την εφαρμογή μεθόδων γεωφυσικής διασκόπησης έχουν εντοπιστεί θαμμένα οικοδομικά κατάλοιπα με σταθερό προσανατολισμό σε έκταση 35 τουλάχιστον στρεμμάτων. Η αρχή της εγκατάστασης ανάγεται στην μεταβατική περίοδο από την Μεσοελλαδική στην Υστεροελλαδική-Μυκηναϊκή εποχή (17ος-16ος αι. π.Χ.), στην οποία χρονολογείται το νεκροταφείο κτιστών κιβωτιόσχημων τάφων και απλών λάκκων στην κορυφή του λόφου. Στην ίδια εποχή χρονολογείται και η πρώτη οικοδομική φάση της εγκατάστασης, η οποία, σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, καταστράφηκε κατά την ΥΕ ΙΙΒ-ΙΙΙΑ1 περίοδο (τέλη 15ου-αρχές14ου αι. π.Χ), πιθανόν από πυρκαγιά.

Μετά την πρώτη αυτή καταστροφή, ιδρύονται νέα ισχυρά και εκτεταμένα ανακτορικά κτήρια. Αυτά αναπτύσσονται περιμετρικά μιας μεγάλης κεντρικής αυλής, στις δύο πλευρές της οποίας (νότια και δυτική) έχει αποκαλυφθεί στοά επί πεσσοκιονοστοιχίας. Σε δωμάτιο του ορόφου της Δυτικής Στοάς φυλασσόταν ένα αρχείο του ανακτόρου, η ανασκαφή του οποίου βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι ωμές πήλινες πινακίδες, στις οποίες ήσαν χαραγμένα τα κείμενα σε γραμμική Β γραφή, διατηρήθηκαν χάρη σε πυρκαγιά που επίσης κατέστρεψε τα νέα ανακτορικά κτήρια κατά την ΥΕ ΙΙΙ Α περίοδο (14ος αι. π.Χ.).
Το αρχείο περιλαμβάνει πινακίδες όλων των γνωστών από τα άλλα ανακτορικά κέντρα τύπων, φυλλόσχημες και σελιδόσχημες, καθώς και ετικέτες και πήλινα σφραγίσματα. Στα κείμενα αναφέρονται παροχές αγαθών σε ιερό ή ιερά, ανδρικά και γυναικεία ονόματα, τοπωνύμια και ο τίτλος άναξ στη γενική πτώση, άνακτος. Με λατρευτικές - θρησκευτικές πρακτικές συνδέεται ένα από τα κτήρια που ανασκάπτονται ανατολικά της αυλής, το Κτήριο Α. Η φωτιά έψησε και διατήρησε σε ικανό ύψος την ωμοπλινθοδομή και την πηλοκονία των εσωτερικών διαχωριστικών τοίχων του, στο οποίο έχουν μέχρι στιγμής ερευνηθεί δέκα δωμάτια. Αυτά περιείχαν πολλά χαρακτηριστικά λατρευτικά αντικείμενα και σκεύη, όπως πήλινα ειδώλια βοοειδών και ελεφαντοστέινο ειδώλιο ανδρικής μορφής που κρατάει νεαρό μοσχαράκι ή ταύρο, μεγάλο πήλινο ρυτό σε σχήμα κεφαλής ταύρου, λίθινη πρόχους με διπλό χείλος, δύο μεγάλοι τρίτωνες κ.α. Εκτός αυτών βρέθηκαν πολλά μικρά διακοσμητικά αντικείμενα καθώς και σφραγιδόλιθοι, αιγυπτιακοί σκαραβαίοι, κ.α. Σε ένα δωμάτιο φυλάσσονταν, πιθανόν τακτοποιημένα σε κιβώτιο από οργανικό υλικό, εικοσιένα χάλκινα ξίφη, ενώ κάτω από το δάπεδο ενός άλλου, βρέθηκε πυκνό στρώμα από οστά ζώων, αγγεία και πολύτιμα μικροαντικείμενα. Με το στρώμα αυτό είναι πιθανό να σχετίζονται τα υπολείμματα πυρών που εντοπίστηκαν σε ανοικτό χώρο ανατολικά του κτηρίου.Μια μεγάλη ποσότητα θραυσμάτων τοιχογραφιών με χαρακτηριστικά μυκηναϊκά θέματα που βρέθηκαν στην επίχωση ενός δεύτερου κτηρίου (Κτήριο Β) και σε χώρο απόθεσης απορριμμάτων σε αδόμητη περιοχή, τεκμηριώνει την ύπαρξη τοιχογραφικού διακόσμου στα ανακτορικά οικοδομήματα.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, «η ανακτορική εγκατάσταση του Αγ. Βασιλείου μας παρέχει μια μοναδική δυνατότητα να διερευνήσουμε με τη χρήση των σύγχρονων μεθόδων ανασκαφής και ανάλυσης τη δημιουργία και εξέλιξη ενός μυκηναϊκού ανακτορικού κέντρου με στόχο την ανασύνθεση της πολιτικής, διοικητικής, οικονομικής και κοινωνικής οργάνωσης της περιοχής. Παράλληλα εκτιμάται ότι θα προκύψουν νέα στοιχεία σχετικά με τη μυκηναϊκή θρησκεία και ζητήματα γλωσσολογίας και παλαιογραφίας».
Το χώρο της ανασκαφής επισκέφθηκε την περασμένη Παρασκευή η αν. Γενική Γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού κυρία Μαρία Ανδρεαδάκη-Βλαζάκη, καθώς και μια δεύτερη σημαντική ανασκαφή που διεξάγεται στην ευρύτερη περιοχή της Σπάρτης: αυτή του Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνα στο λόφο Αγίας Κυριακής στις Αμύκλες Λακωνίας.
Η ανασκαφή του Ιερού του Αμυκλαίου Απόλλωνα που διεξάγεται υπό τη διεύθυνση του ομότιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. 'Αγγελου Δεληβορριά, του κ. Σταύρου Βλίζου από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο, και την εποπτεία της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας, φέρνει στο φως ένα από τα σημαντικότερα ελληνικά ιερά με έναρξη ζωής στα γεωμετρικά χρόνια. Η ερευνητική ομάδα διαφωτίζει αργά αλλά με επιμονή και υπομονή το θέμα του ναού (Θρόνου) του Απόλλωνα, που έχει απασχολήσει πολλούς επιστήμονες μέχρι σήμερα. Η έρευνα πραγματοποιείται κάτω από δυσχερείς συνθήκες, διότι το Ιερό έχει υποστεί εκτεταμένη καταστροφή κατά το παρελθόν.
Ειδικότερα, η συστηματική ανασκαφική έρευνα που πραγματοποιήθηκε κατά την έναρξη του πενταετούς ερευνητικού προγράμματος Αμυκλών(εικ. 1)και ολοκληρώνεται αυτό το μήνα αποκάλυψε τη συνέχεια του περιβόλου κατά μήκος της δυτικής πλαγιάς του λόφου της Αγίας Κυριακής, όπου βρίσκεται το ιερό του Αμυκλαίου Απόλλωνα περίπου 5 χλμ. νοτίως της Σπάρτης.
Το σημαντικό αυτό εύρημα έρχεται να συμπληρώσει τα περισσότερο από ενθαρρυντικά πορίσματα των έως τώρα εργασιών. Σύμφωνα με τα πεπραγμένα της περιόδου 2009-2013, ολόκληρη η επιφάνεια του λόφου της Αγ. Κυριακής που σχετίζεται με τη λειτουργία και τα μνημεία του ιερού ερευνήθηκε διεξοδικά. Με τις έρευνες αυτές εντοπίστηκαν στην κορυφή του λόφου λείψανα του πρωτοελλαδικού-μεσοελλαδικού οικισμού και προσδιορίστηκε η πρώτη μνημειακή φάση του ιερού στα υστερογεωμετρικά χρόνια με την αποκάλυψη του παλαιότερου περιβόλου. Ταυτόχρονα, όμως, άλλαξαν τα δεδομένα της έρευνας που είχαν γίνει αποδεκτά έως την έναρξη των πρόσφατων εργασιών: Ο εντοπισμός της τάφρου θεμελίωσης του ναού, του λεγόμενου θρόνου του Απόλλωνα, δημιουργεί νέα δεδομένα σχετικά με τις διαστάσεις του οικοδομήματος, ενώ την εικόνα του αρχαϊκού ιερού συμπληρώνει βορειοδυτικά ένα μνημειακό πρόπυλο.
Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωση του υπουργείου Πολιτισμού, σε δύσκολες μέρες, οι Έλληνες αρχαιολόγοι καταφέρνουν να παράγουν εξαιρετικά επιστημονικά αποτελέσματα και να συμβάλλουν στην ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών. Ειδικότερα, για το 2015 ξεπερνούν τις 150 οι συστηματικές ανασκαφές και επιφανειακές, γεωαρχαιολογικές και γεωφυσικές διεπιστημονικές έρευνες που διεξάγονται σε όλη την επικράτεια από την Αρχαιολογική Υπηρεσία, Ελληνικά Ιδρύματα με εξειδίκευση στον τομέα της αρχαιολογικής και παλαιοντολογικής έρευνας και Ξένες Αρχαιολογικές Σχολές, πάντα με την εξασφάλιση των απαραίτητων κατά νόμο εγκρίσεων.

«Ο μεγάλος αριθμός των συστηματικών ερευνών στον τομέα της αρχαιολογίας που πραγματοποιούνται κατ' έτος, κυρίως κατά τους θερινούς μήνες, καταδεικνύει τη σημασία του αρχαιολογικού πλούτου και της πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας και τη σπουδαιότητά της παγκοσμίως. Η ηθική και υλική συμπαράσταση στο έργο των ερευνητών αποτελεί βασικό μέλημα του υπουργείου Πολιτισμού» καταλήγει η ανακοίνωση.

iefimerida.gr/news/